Рэфэрэндумнае
Oct. 18th, 2004 04:59 pm![[personal profile]](https://www.dreamwidth.org/img/silk/identity/user.png){kind=small}
miramЗдаецца, некарэктна казаць "Л. перамог" альбо "Л. выйграў". Ня можа быць перамогі ці выйгранкі, калі гульня ў адны вароты. Але што ён тады зрабіў?
Дзяржаўны лад у краіне -- манархія *). Яна замаскаваная пад дэмакратыю і таму павінна пэрыядычна праводзіць рытуальныя дэмакратычныя працэдуры. Чарговая з такіх працэдур прайшла толькі што. Яе сэнс -- волевыяўленьне. Але не народнае, а індывідуальнае. Яно і зьдзейсьнілася.
Пры дэмакратычнай працэдуры спаборнічаюць меркаваньні і інтарэсы. У нашым выпадку спаборніцтва адбываецца таксама. Але не паміж меркаваньнямі і інтарэсамі, а паміж волямі і сіламі.
Таму, пакуль апазыцыя **) проціпастаўляе волі і сіле меркаваньні і інтарэсы, толку ад яе намаганьняў ня будзе. Байкот таксама ні да чога не прывядзе ***), бо гэта скрайні, але ўсё яшчэ дэмакратычны мэтад. Той, хто байкатуе, не выходзіць па-за межы дэмакратычнае парадыгмы.
Падобна, што з яе ўсё ж трэба выйсьці. Вярнуць страчаную дэмакратыю дэмакратычнымі ж мэтадамі немагчыма. (Апазыцыя чапляецца за іх, каб паказаць Захаду, што яна свая. Марнасьці ўдзелу ці няўдзелу ў выбарах, адзіны толк ад якіх -- нагода, каб паўгадзінкі легальна паагітаваць, здаецца, ня бачыць толькі самы наіўны.) Тады патрэбныя структуры, дзеяздольнасьць якіх не залежала б ад таго, легальныя яны ці нелегальныя, нават -- страшна сказаць -- маюць яны фінансаваньне ці ня маюць.
Без такіх структураў сэрбска-грузінскі сцэнар, на які, здаецца, ускладаюцца спадзяваньні, ня мае шанцаў. У такім сцэнары выбары граюць дапаможную ролю, выступаючы як нагода і каталізатар выступу.
У скрайнім градусе гэта азначала б пабудову альтэрнатыўнай квазідзяржаўнай структуры зьнізу. Таксама ня лішне праўдападобна. Хоць у сусьветнай гісторыі прэцэдэнты былі: напр., Палестына 1 паловы 20 ст.
А ці мы ўпэўненыя, што інстытуцыялізаваная апазыцыя хоча дэмакратычнага ладу?
Дзяржаўны лад у краіне -- манархія *). Яна замаскаваная пад дэмакратыю і таму павінна пэрыядычна праводзіць рытуальныя дэмакратычныя працэдуры. Чарговая з такіх працэдур прайшла толькі што. Яе сэнс -- волевыяўленьне. Але не народнае, а індывідуальнае. Яно і зьдзейсьнілася.
Пры дэмакратычнай працэдуры спаборнічаюць меркаваньні і інтарэсы. У нашым выпадку спаборніцтва адбываецца таксама. Але не паміж меркаваньнямі і інтарэсамі, а паміж волямі і сіламі.
Таму, пакуль апазыцыя **) проціпастаўляе волі і сіле меркаваньні і інтарэсы, толку ад яе намаганьняў ня будзе. Байкот таксама ні да чога не прывядзе ***), бо гэта скрайні, але ўсё яшчэ дэмакратычны мэтад. Той, хто байкатуе, не выходзіць па-за межы дэмакратычнае парадыгмы.
Падобна, што з яе ўсё ж трэба выйсьці. Вярнуць страчаную дэмакратыю дэмакратычнымі ж мэтадамі немагчыма. (Апазыцыя чапляецца за іх, каб паказаць Захаду, што яна свая. Марнасьці ўдзелу ці няўдзелу ў выбарах, адзіны толк ад якіх -- нагода, каб паўгадзінкі легальна паагітаваць, здаецца, ня бачыць толькі самы наіўны.) Тады патрэбныя структуры, дзеяздольнасьць якіх не залежала б ад таго, легальныя яны ці нелегальныя, нават -- страшна сказаць -- маюць яны фінансаваньне ці ня маюць.
Без такіх структураў сэрбска-грузінскі сцэнар, на які, здаецца, ускладаюцца спадзяваньні, ня мае шанцаў. У такім сцэнары выбары граюць дапаможную ролю, выступаючы як нагода і каталізатар выступу.
У скрайнім градусе гэта азначала б пабудову альтэрнатыўнай квазідзяржаўнай структуры зьнізу. Таксама ня лішне праўдападобна. Хоць у сусьветнай гісторыі прэцэдэнты былі: напр., Палестына 1 паловы 20 ст.
А ці мы ўпэўненыя, што інстытуцыялізаваная апазыцыя хоча дэмакратычнага ладу?
*) магчыма, дакладней казаць пра "тыранію" ў грэцкім сэнсе слова tyrannis.
**) у шырокім сэнсе -- усе, хто жадае зьмены рэжыму. Дарэчы, вельмі мала гаворыцца пра тое, чаго, уласна, публіка хоча замест Л.
***) Прататып сучасных спробаў байкоту -- выбары ў Сярэдняй Літве генэрала Жалігоўскага ў 1922 годзе. Беларусы тады збайкатавалі выбары, а палякі -- не; так быў абраны сойм, які пастанавіў далучыцца да Польшчы. Аналагічныя падзеі разгарнуліся ў Вярхоўным Савеце, калі пасьля разгону дэпутатаў-галадоўшчыкаў Пазьняк заявіў, што парлямэнт, у які ўвайшло войска, -- ужо не парлямэнт, і засеў з калегамі галадаць на Карла Маркса, 38; застаўшыся без апазыцыйнага ціску, сам-насам з прэзыдэнтурай, чырвоны ВС у Доме ўраду хуценька зацьвердзіў усё, што ад яго патрабавалася, і на дэсэрт яшчэ вярнуў сьвяткаваньне 7 лістапада. А ці бывала так, каб байкот дасягаў нейкіх мэтаў, апрача чыста дэманстрацыйных?
