miram: (Default)
[personal profile] miram
К записи о Завадовском и Державине.

Справился у Линде. Результат половинчатый. С одной стороны, этимологическое значение, как и следовало ожидать, подтверждается. С другой, среди примеров не нашлось несомненно указывающего на временнОе употребление (а не только относящееся к обладанию или к месту по порядку). Версия о польском следе этим не разрушается, но вопрос остается.

В который раз восхитился обстоятельностью этого словаря. Вот для примера вся статья “UPOŚLEDZIĆ” (Linde, Słownik języka polskiego, 6, 156-155. Wyd. 2, Lwów, 1860). Как видно, сначала дается толкование по-латыни (в данном случае отсылающее к антониму), затем по-польски и по-немецки (это родной язык Линде; немецкие фрагменты напечатаны готикой, которую я тут заменяю жирным шрифтом). Затем аналогичные слова других славянских языков (в нашем примере только западных и южных, потому что в восточных соответствующего слова нет; в других случаях привлекается и восточный материал). Дальше примеры с точными адресами вплоть до страницы. Где еще так?
UPOŚLEDZIĆ cz. dok., Upośledzać niedok., (propie oppositum Verbo uprzedzić sed non est in usu, ob. iść za kim. Cn. Th. 1194). — Upośledzić kogo, pozad go kłaść, po drugich, drugiego mu przekładając, postponować; einen hintan setzen, zurück setzen, nachsetzen, ihm andre vorsiechen; Slov. opowrhugi; Sorab. i. zahde mam, na zahdé mam; Vind. sadpostaviti, sadpostaulati, obnemorati; Croat. zaposztaviti, zaposztávlyam. Synowcowie Popiela, gryząc się, że człowieka prostego, onych upośledziwszy, panowaniem uczczono, posłuszeństwa Piastowi oddawać nie chcieli. Krom. 49. Upośledzić się rotmistrz kompanii nie da. Pot. Pocz. 391. Nie może się serce moje upośledzać, chce najżwawsze Trojany do boju uprzedzać. Dmoch. Il. 168. Kto upośledziony od natury, niech się workiem uładnia. Teat. 14, 103. zaniedbany, vernachläßigt von der Natur. Gdy w jednym kogo upośledzi natura, drugim za to mu sowicie nagradza. Zab. 12, 263. Dudz. Upośledziło Łokietka przyrodzenie w okazałym wzroście, lecz nagrodziło dzielnym umysłem. Nar. Hst. 5, 216. — (Przy stworzeniu świata) Wszystkie żywioły stanąwszy w swej porze, W żywą rzecz były nieupośledzone. Odym. Św. 2, Q. 4 nie ubogie, nie brakło im na nich.
If you don't have an account you can create one now.
HTML doesn't work in the subject.
More info about formatting

December 2025

S M T W T F S
 123456
78910111213
14151617181920
21222324252627
28 2930 31   

Style Credit

Expand Cut Tags

No cut tags
Page generated Jan. 7th, 2026 03:15 am
Powered by Dreamwidth Studios