Poemata ianualia

[miram]

Бываюць вершы, якія можна чытаць і як лацінскія, і як італьянскія.

Адзін з іх падае Mario Pei ў сваёй кнізе "The Story of Language", не пазначаючы імя аўтара, нейкага італьянскага школьніка.

Despite these borrowings, Italian remains amazingly close to the ancestral tongue, particularly in learned and literary vocabulary. The story is told of an Italian high-school student who, having been assigned to compose a Latin poem, appeared the next day in class and read off some lines of verse which caused the class to titter and the professor to remark caustically: "Perhaps you forgot that the assignment was for a piece of Latin poetry?" "My verses are Latin, sir!" replied the student in an aggrieved tone. After a careful rereading, the professor was forced to apologize. The verses were perfectly good Latin and, at the same time, perfectly good Italian.

Вось і сам верш:

Te saluto, alma Dea, Dea generosa,
O gloria nostra, o veneta regina!
In procelloso turbine funesto
Tu regnasti serena; mille membra
Intrepida prostrasti in pugna acerba;
Per te miser non fui, per te non gemo,
Vivo in pace per te. Regna, o beata!
Regna in prospera sorte, in pompa augusta,
In perpetuo splendore, in aurea sede!
Tu serena, tu placida, tu pia,
Tu benigna, me salva, ama, conserva!

(abhinc, quae pagina nunc abesse videtur)

Другі, складнейшы, знайшоўся напрыканцы першага ўроку ў лацінскім падручніку Карла Эгера (Carolus Egger. Latine discere iuvat. Editio IV. Libreia Editrice Vaticana, 1986, p. 8.) Аўтарам пазначаны A. Bendazzi (A. = Anacleto?).

Salve Regina! Te saluto, o pia,
nostra tutela in tenebrosa via,
in sinistra terrifica procella
     benigna stella.

Quando te non saluto, o nostra vita,
gemo in amaritudine infinita;
in tranquilla quiete, te invocata,
     vivo, o beata.

Saluto te, Regina gloriosa,
arca divina, intemerata rosa;
te, bella oliva, Iris serena, pura,
     nivea figura.

Quando miser vacillo in vento infido,
Regina generosa, in te confido;
in te confido in fausta, in dura sorte,
     in vita, in morte.

Нагоду для гэтага запісу даў трэці такі верш -- двухрадкоўе італьянскага паэта XVI-XVII ст. Gabriello Chiabrera, якое згадаў у сваім ЖЖ ivan_babicki:

In mare irato, in subita procella
invoco Te, nostra benigna Stella!

Ці ёсьць для падобных, дваістых паводле мовы, тэкстаў адмысловая назва? Я іх назваў "ianualia", бо іхняя дваістасьць нагадвае двухаблічнага Януса.

Comments

certe

[prozzz.livejournal.com]

in electum!

[il-gattopardo.livejournal.com]

касательно второго из стихов - итальянская morte по латыни будет все-таки mors

[miram.livejournal.com]

Там по-латыни аблатив, все правильно.

Re: ...

[miram.livejournal.com]

Скорее всего, они изначально задумывались как сдвоенные. А что без артиклей -- так тут всё одно к одному: и обращения (чтоб не склонять), и одушевленный адресат (к которому артикль не пришьешь), и т.п.

Re: ...

[miram.livejournal.com]

Есть такое, да.

Re: ...

[miram.livejournal.com]

В двух словах -- меньше, чем хотелось бы. Но не по нулям, конечно. Скорее между своими, чем в официальной обстановке, разве что сама обстановка это предполагает. И, конечно, чем дальше в провинцию, тем больше.