Вікі

Mar. 28th, 2007 04:21 am
miram: (Default)
[personal profile] miram
Факт: беларуская вікіпэдыя явачным парадкам пераведзена на афіцыйны правапіс, дагэтуляшняя вэрсія -- дзе абодва правапісы суіснавалі -- перанесеная на іншы дамэн. Абмеркаваньне тут і яшчэ шмат дзе.

Камэнтар:

1. Пакуль што асноўны плён гэтай акцыі -- кампрамэтацыя афіцыйнага правапісу. Паняволі задумаешся: няўжо манера пазначаць арфаграмы ўсё ж іманэнтна зьвязана з камісарскім стылем паводзінаў? Interna ideo de ortografio, ага.

2. Акцыя тым больш недарэчная, што вікі ж -- ня тая сфэра, дзе можна некаму нешта загадаць: вікіпэдыя робіцца дзеля цікавасьці, з патрэбы сэрца, адчуваньня грамадзкага абавязку і г.д., тут ніхто нікому нічога ня вінен. Але без калектыву аўтараў зрабіць тут нічога немагчыма ў прынцыпе. Цяпер бальшыню ранейшых аўтараў адштурхнулі. Звычайна людзі схіляюцца да афіцыйнага правапісу больш з рацыянальных меркаваньняў, а да альтэрнатыўнага -- з маральных; што зараз пераважыць?

3. Цікава, што адміністратары "нарматыўнай" вікіпэдыі на галоўнай старонцы ня столькі запрашаюць публіку да супрацоўніцтва, колькі перасьцерагаюць ад яго:

Калегі вікіпедысты, мы добра ведаем, што шмат каму беларуская мова не мова, калі яна нарматыўная -- дык, калі ласка, агледзьцеся, ці вы сапраўды хочаце супрацоўнічаць у праекце, які прынцыпова працуе толькі ў нарматыўным варыянце беларускай мовы.


Дарэчы, пытаньне на засыпку: што ў гэтай цытаце супярэчыць "нарматыўнаму варыянту беларускай мовы", г.зн. акадэмічным слоўнікам і граматыкам?

4. Найпрасьцейшае разуменьне "нарматыўнасьці" -- у спэлчэкера: ненарматыўна ўсё, чаго няма ў слоўніку. Але жыцьцё больш складанае, і мова таксама. У зьвязку з гэтым артыкулам прыгадваецца, як праф. Фёдар Янкоўскі рэгулярна ўжываў дзіўнаваты выраз "у мове грэкаў", бо пісаць "у грэцкай мове" ня мог як выкладчык пэдагагічнага інстытуту, а "ў грэчаскай" -- не хацеў, бо гэта не па-беларуску. "Спэлчэкерны" падыход стварае аблуднае кола: пры пасьлядоўным яго правядзеньні тое, што аднойчы трапіла ў слоўнік, павінна адгэтуль тыражавацца вечна, бо кожнае адхіленьне выявіцца ipso facto ненарматыўным. У першым класе, можа, так і трэба, але пражыць усё жыцьцё пад гэткаю фэрулаю -- барані Божа.

Date: 2007-03-28 04:04 am (UTC)
From: [identity profile] french-man.livejournal.com
Какие у вас страсти ужасные! Гладите, не поубивайте там друг друга:)

Date: 2007-03-28 05:32 am (UTC)
From: [identity profile] miram.livejournal.com
Подобает умирати за един аз.

Date: 2007-03-28 03:55 pm (UTC)
From: [identity profile] mishatka.livejournal.com
+1

Чые словы, не памятаеш?

Date: 2007-03-29 08:03 am (UTC)
From: [identity profile] miram.livejournal.com
Дыякан Феадор, 1657:

Нам <...> всем православным христианам подобает
умирати за един аз [т. е. за одну букву а], егоже окаянный враг
[патриарх Никон] выбросил из Символа»


(Мелася на ўвазе: "рожденна, [а] не сотворенна". Феадор быў прыхільнікам Авакума і згарэў урэшце разам з ім.)

Date: 2007-03-28 08:29 am (UTC)
From: [identity profile] burbalka.livejournal.com
Я даўно перайшла на т.зв. "наркамаўку" апгрэйджаны варыянт :-) з рацыянальных меркаванняў. Але пасля такога дзебілізму захацелася свабоды :-)

Date: 2007-03-29 08:04 am (UTC)

Date: 2007-04-08 07:34 am (UTC)
From: [identity profile] pavucok.livejournal.com
Што гэта за "апгрэйджаны" такі?

Date: 2007-03-28 09:29 am (UTC)
From: [identity profile] tacente.livejournal.com
А что такое "официальная" орфография, какова альтернатива, в чем разница и в чем политический подтекст?

Date: 2007-03-29 08:43 am (UTC)
From: [identity profile] miram.livejournal.com
Это диссертацию можно писать :) В двух словах: первая нормативная грамматика современного белор. лит. языка выпущена Брониславом Тарашкевичем в 1918 г. В 1933 г. большевики провели глубокую реформу орфографии, приблизив ее к русской и сделав в целом менее фонетической. С изменениями 1957 года эта орфография остается официальной до сих пор. Старая использовалась в Западной Беларуси, затем под оккупацией, затем в эмиграции. С конца 1970-х -- начала 80-х ее стали возрождать в метрополии, сначала приватным образом, а с перестройкой и в печати. На рубеже 90-х на нее явочным порядком даже переходили отдельные государственные издания, но потом пошел откат. Сейчас в Беларуси на ней печатаются единичные негосударственные газеты и журналы, выходят книги. То ли в перестройку, то ли вскоре после нее для обеих орфографий были придуманы политизированные названия: "наркамаўка" (официальная, как введенная наркомами) и "тарашкевіца" (она же "клясычны правапіс"). Самые яркие отличия "классической" от официальной:

1. обозначение ассимилятивной мягкости: "сьнег, песьня" vs. "снег, песня";
2. яканье в проклитиках: "ня трэба, бяз[ь] іх" vs. "не трэба, без іх";
3. мягкое "л" в европеизмах: "балянс" vs. "баланс";
4. передача /e/ как "э" в европеизмах: "дамэн" vs. "дамен", "Эўропа" vs. "Еўропа".

И еще туча мелких. Подробное описание "классической орфографии" (не контрастивное) здесь: http://pravapis.org/pravapis2005.asp .

В сети преобладает орфография "с мягкими знаками". Статистически большинство публики, которая выбирает белорусский язык сознательно, предпочитает ее. Официальная используется в школе, вузах, государственной прессе, отчасти и в негосударственных изданиях. Такой расклад способствует восприятию "классической" орфографии как символа свободы.

Тэст

Date: 2007-03-28 11:06 am (UTC)
From: [identity profile] kauka-kauka.livejournal.com
Я, вядома, баюся трапіць пальцам у неба, але напісала б "калегі-вікіпэдысты" (праз злучок) і паставіла б коску пасьля "яна нарматыўная". Здала?

Re: Тэст

Date: 2007-03-28 04:56 pm (UTC)
From: [identity profile] palivac.livejournal.com
А я б напісаў "супрацоўнічаць з праектам".

Re: Тэст

Date: 2007-03-29 07:23 am (UTC)
From: [identity profile] kauka-kauka.livejournal.com
Ну так, відаць "працаваць у праекце" або "супрацоўнічаць з праектам" вынглядала б лепей

Re: Тэст

Date: 2007-03-29 10:09 am (UTC)
From: [identity profile] miram.livejournal.com
Яно слушна. (Праўда, за варыянты без злучка і коскі можна таксама падабраць аргумэнты, хоць і слабейшыя.) Але мне іншае ўпала ў вока :)

Re: Тэст

Date: 2007-03-30 07:29 am (UTC)
From: [identity profile] kauka-kauka.livejournal.com
Здаюся!! Па дарозе, праўда, агледзела, што ў СБМ Бірылы няма слова "дык", як і слова "ды", і слова "без". Мо гэта ў іх мэтанакіраваная палітыка а не разгільдзяйства?

Date: 2007-03-28 01:53 pm (UTC)
From: [identity profile] kaciarynka.livejournal.com
агледзьцеся - гэта не наркомаўка, так?

Date: 2007-03-28 05:04 pm (UTC)
From: [identity profile] palivac.livejournal.com
Агледзьцеся - гэта афіцыйны правапіс, скажам так. :) Хаця правільна трэба было б напісаць вызначыцеся.:)

half-offtop

Date: 2007-03-30 09:20 am (UTC)
From: [identity profile] ilnur.livejournal.com
Я днямі адчытаўся на Dutch-Belgian Information Retrieval Workshop па пытаньні распрацоўкі інтэрнэт-прыкладаньняў ва ўмовах суіснаваньня некалькіх правапісаў. Груба кажучы, пра тое, як у вэб-пошуку трэба параўноўваць словы, папярэдне выдаліўшы мяккія знакі :) Калі цікава, магу артыкул кінуць.

Re: half-offtop

Date: 2007-03-30 11:17 am (UTC)
From: [identity profile] miram.livejournal.com
Буду ўдзячны :)

Re: half-offtop

Date: 2007-03-30 01:30 pm (UTC)
From: [identity profile] ilnur.livejournal.com
A. Bryl. Text Mining: Dealing with Multiple Orthographies, in Proceedings of 7th Dutch-Belgian Information Retrieval Workshop (DIR 2007), pp. 83-87, 2007

http://dit.unitn.it/~abryl/orthography_dir.pdf

Re: half-offtop

Date: 2007-04-01 06:41 pm (UTC)
From: [identity profile] ilnur.livejournal.com
А каментары, каментары будуць? :)

Re: half-offtop

Date: 2007-04-01 07:20 pm (UTC)
From: [identity profile] miram.livejournal.com
Прачытаю -- то, можа, і будуць :)

December 2025

S M T W T F S
 123456
78910111213
14151617181920
21222324252627
28 2930 31   

Style Credit

Expand Cut Tags

No cut tags
Page generated Jan. 10th, 2026 06:01 am
Powered by Dreamwidth Studios