miram

Ідзе дэпэрсаналізацыя прасторы -- і горада, і краіны. Замест жывых людзей -- Скарыны і Машэрава -- абстрактныя паняцьці: незалежнасьць, пераможцы. Але гісторыю памятаюць не праз абстракцыі, а праз асобаў. Хто б у Расеі памятаў польскую вайну XVII ст., каб не засталося знакавых імёнаў: Лжэдзьмітрый, Іван Сусанін, Мінін і Пажарскі? Таму фактычна перайменаваньні працуюць на тое, каб сьцерці памяць -- і пра Залаты век, і пра апошнюю вайну.

Гэта аналагічна мэтаду, які ўжываецца ў тэлевізійнай контрпрапагандзе. Брудам паліваюць не асобаў, а зборную і безыменную "апазыцыю", каб ніводнае імя адтуль ня вытыркнулася.

Дадатковая іронія, зьвязаная з праспэктам Пераможцаў, -- у тым, што назва не ўдакладняе, якіх менавіта. Можа, грунвальдзкіх, а можа, і аршанскіх. Або ў бітве пад Леўктрамі, там жа таксама нехта перамог (фіванцы спартанцаў).

Гісторыя зноў канцэнтруецца ў 20 ст. Пра гэта ўжо гаворана. У 1988 ці 1989 годзе часопіс "Беларусь" выпусьціў быў нумар з фатаграфіяй на ўсю вокладку: настаўніца піша на дошцы -- "Роднай Беларусі 70 год". Так і цяпер: усё, што зьвязана з дасавецкім часам, адсоўваецца на ўскраіну.

Ні гарадзкія, ні дзяржаўныя ўлады не разумеюць Менск як сталіцу. Для іх гэта проста вялікі Нью-Бабруйск. Па-свойму яны пра яго дбаюць: каб быў добраўпарадкаваны, каб стаялі модныя дамы і ўсё такое. Але гістарычнага вымярэньня ня бачаць і не адчуваюць зусім. Адсюль і самаўпраўства ў зносе старых дамоў, і самадурства ў перайменаваньні вуліц.

Імёны ўласныя па-беларуску і па-расейску гучаць і пішуцца блізка, а то і аднолькава. А вось імёны агульныя -- далёка не заўсёды. "Пераможцаў"/"Победителей", "Незалежнасьці"/"Независимости" -- гэты разнабой будзе толькі расколваць людзей. Divide et impera, ага.

Што магло б зьмяніць сытуацыю? Пратэсты жыхароў? вэтэранаў? Слаба ўяўляю, як гэта можа арганізавацца і хто б гэтым заняўся. Ранейшая апазыцыйная сыстэма мабілізацыі грамадзтва, лічы, здохла, а новай не відаць. Хіба што самаарганізацыя зьнізу. А такое яшчэ бывае?

Камэнтуе franz_josef (гл. таксама ягоны іншы, дакладнейшы камэнтар):
проспект Скорины переименован в проспект Независимости. Это не так уж плохо - значит, независимость стала наконец значимой ценностью для белорусских властей.